5 SỰ CỐ VỀ HỆ THỐNG ĐIỆN MẶT TRỜI THƯỜNG GẶP VÀ CÁCH KHẮC PHỤC NHANH CHÓNG
5 SỰ CỐ VỀ HỆ THỐNG ĐIỆN MẶT TRỜI THƯỜNG GẶP VÀ CÁCH KHẮC PHỤC NHANH
Hệ thống điện mặt trời giúp hộ gia đình, doanh nghiệp và nhà xưởng chủ động nguồn điện, tối ưu chi phí vận hành và khai thác hiệu quả nguồn năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động, hệ thống vẫn có thể phát sinh nhiều vấn đề như hotspot trên tấm pin, inverter suy giảm hiệu suất, sản lượng điện giảm, dây cáp – đầu nối phát nhiệt hoặc tủ điện gặp bất thường.
Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, các sự cố về hệ thống điện mặt trời có thể làm giảm sản lượng, ảnh hưởng đến tuổi thọ thiết bị và tiềm ẩn rủi ro mất an toàn trong quá trình vận hành.
Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường giúp chủ đầu tư chủ động kiểm tra và có phương án xử lý phù hợp. Trong bài viết này, TEDCO tổng hợp 5 sự cố về hệ thống điện mặt trời thường gặp, kèm dấu hiệu nhận biết, nguyên nhân và hướng khắc phục để doanh nghiệp dễ dàng tham khảo.
HOTSPOT TRÊN TẤM PIN MẶT TRỜI
Hotspot là một trong những sự cố về hệ thống điện mặt trời cần được quan tâm trong quá trình kiểm tra tấm pin. Hiện tượng này xảy ra khi một khu vực trên tấm pin có nhiệt độ cao bất thường so với các vùng xung quanh, thường liên quan đến che bóng cục bộ, cell bị suy giảm hoặc vấn đề tại các điểm kết nối.
Dấu hiệu nhận biết
Một số dấu hiệu có thể cho thấy tấm pin đang có vấn đề gồm:
- Một khu vực trên tấm pin nóng bất thường.
- Xuất hiện vùng đổi màu hoặc dấu hiệu cháy xém.
- Sản lượng của chuỗi pin giảm.
- Tấm pin có dấu hiệu xuống cấp.
- Kết quả kiểm tra nhiệt cho thấy điểm có nhiệt độ cao bất thường.
Đối với hệ thống quy mô lớn, kiểm tra bằng camera nhiệt có thể hỗ trợ phát hiện những khu vực bất thường mà quan sát bằng mắt thường khó nhận biết.
Nguyên nhân thường gặp
Hotspot có thể liên quan đến:
- Tấm pin bị che bóng cục bộ.
- Bụi bẩn hoặc phân chim che phủ một phần bề mặt.
- Cell pin bị suy giảm.
- Kết nối bên trong tấm pin gặp vấn đề.
- Tấm pin bị hư hỏng vật lý.
- Điều kiện vận hành không phù hợp.
Cách khắc phục nhanh
Khi phát hiện dấu hiệu hotspot, không nên chỉ vệ sinh bề mặt rồi tiếp tục vận hành mà cần kiểm tra nguyên nhân.
Quy trình xử lý có thể gồm:
Bước 1: Xác định tấm pin hoặc khu vực có dấu hiệu bất thường.
Bước 2: Kiểm tra bề mặt để loại trừ nguyên nhân do bụi bẩn, lá cây hoặc vật cản.
Bước 3: Kiểm tra bằng thiết bị chuyên dụng nếu cần.
Bước 4: Đánh giá tình trạng tấm pin và chuỗi pin.
Bước 5: Sửa chữa hoặc thay thế tấm pin nếu thiết bị bị hư hỏng.
Việc phát hiện sớm hotspot giúp hạn chế tình trạng nhiệt bất thường kéo dài và giảm nguy cơ ảnh hưởng đến các thiết bị liên quan.
INVERTER SUY GIẢM HIỆU SUẤT HOẶC LIÊN TỤC BÁO LỖI
Inverter đảm nhiệm việc chuyển đổi nguồn điện DC từ tấm pin thành điện AC để sử dụng hoặc hòa vào hệ thống điện. Vì vậy, bất kỳ vấn đề nào xảy ra với inverter đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phát điện của toàn hệ thống.
Đây cũng là một trong những sự cố về hệ thống điện mặt trời thường gặp tại các công trình có thời gian vận hành dài hoặc điều kiện môi trường khắc nghiệt.
Dấu hiệu nhận biết
Một số biểu hiện thường gặp gồm:
- Công suất phát điện thấp hơn bình thường.
- Inverter liên tục báo cảnh báo.
- Inverter tự ngắt.
- Màn hình xuất hiện mã lỗi.
- Nhiệt độ thiết bị tăng cao.
- Quạt làm mát hoạt động bất thường.
- Một số thời điểm inverter không phát điện dù có bức xạ mặt trời.
Nguyên nhân có thể gặp
Tình trạng inverter suy giảm hiệu suất có thể xuất phát từ:
- Nhiệt độ thiết bị quá cao.
- Khu vực thông gió bị cản trở.
- Điện áp DC hoặc AC bất thường.
- Dây cáp hoặc đầu nối gặp vấn đề.
- Thiết bị đã vận hành trong thời gian dài.
- Lỗi phần cứng hoặc phần mềm.
- Điều kiện điện lưới không phù hợp.
Cách khắc phục nhanh
Khi inverter báo lỗi, trước tiên cần ghi nhận chính xác mã lỗi trên màn hình hoặc hệ thống giám sát.
Sau đó:
- Kiểm tra thông tin mã lỗi theo tài liệu của nhà sản xuất.
- Kiểm tra khu vực xung quanh inverter.
- Đảm bảo thiết bị được thông thoáng.
- Kiểm tra các thông số vận hành.
- Kiểm tra dây cáp và đầu nối liên quan.
- Nếu lỗi vẫn lặp lại, cần có kỹ thuật viên kiểm tra chuyên sâu.
Không nên liên tục khởi động lại inverter mà không xác định nguyên nhân. Với các lỗi liên quan đến điện DC, AC hoặc phần cứng bên trong inverter, cần để nhân sự có chuyên môn thực hiện.
SẢN LƯỢNG ĐIỆN MẶT TRỜI SUY GIẢM BẤT THƯỜNG
Sản lượng điện giảm là dấu hiệu khá dễ nhận biết nhưng không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với một thiết bị cụ thể bị hỏng. Đây có thể là biểu hiện tổng hợp của nhiều sự cố về hệ thống điện mặt trời, từ tấm pin, inverter đến dây cáp hoặc hệ thống giám sát.
Ngoài ra, sản lượng còn chịu ảnh hưởng bởi thời tiết, bức xạ, nhiệt độ và thời gian chiếu sáng. Vì vậy, không nên đánh giá hệ thống chỉ dựa trên sản lượng của một ngày.
Dấu hiệu nhận biết
Cần chú ý khi:
- Sản lượng giảm kéo dài.
- Công suất cực đại thấp hơn mức thông thường.
- Một số chuỗi pin có sản lượng thấp hơn các chuỗi còn lại.
- Inverter phát điện không ổn định.
- Hiệu suất giảm trong điều kiện thời tiết tương đối giống nhau.
Nguyên nhân thường gặp
Sản lượng suy giảm có thể liên quan đến:
- Tấm pin bị bụi bẩn.
- Tấm pin bị che bóng.
- Hotspot.
- Một hoặc nhiều tấm pin bị suy giảm.
- Dây cáp hoặc đầu nối có vấn đề.
- Inverter hoạt động không bình thường.
- Thay đổi điều kiện thời tiết.
- Hệ thống giám sát ghi nhận dữ liệu không chính xác.
Cách kiểm tra và khắc phục
Để xác định nguyên nhân, nên thực hiện theo trình tự:
Kiểm tra sản lượng → kiểm tra dữ liệu inverter → kiểm tra chuỗi pin → kiểm tra tấm pin → kiểm tra dây cáp và đầu nối.
Đồng thời, nên so sánh dữ liệu với những ngày trước hoặc dữ liệu lịch sử để xác định mức độ suy giảm.
Nếu nguyên nhân đến từ bụi bẩn, có thể tiến hành vệ sinh tấm pin. Nếu phát hiện vấn đề về inverter, dây cáp hoặc thiết bị điện, cần thực hiện kiểm tra kỹ thuật tương ứng.
DÂY CÁP, ĐẦU NỐI BỊ HƯ HỎNG HOẶC PHÁT NHIỆT
Dây cáp và đầu nối đảm nhiệm việc truyền tải điện giữa các thiết bị. Khi kết nối không đảm bảo, hệ thống có thể phát sinh tổn hao, điểm nóng hoặc gián đoạn vận hành.
Đây là nhóm sự cố về hệ thống điện mặt trời cần được xử lý sớm vì các bất thường về điện không phải lúc nào cũng dễ dàng phát hiện bằng mắt thường.
Dấu hiệu nhận biết
Có thể kiểm tra các biểu hiện như:
- Vỏ dây cáp bị nứt.
- Dây bị cháy hoặc biến dạng.
- Đầu nối đổi màu.
- Đầu nối có dấu hiệu cháy xém.
- Điểm kết nối phát nhiệt.
- Mùi khét.
- Sản lượng điện giảm không rõ nguyên nhân.
Nguyên nhân
Một số nguyên nhân có thể gồm:
- Đầu nối không được kết nối đúng.
- Kết nối bị lỏng.
- Cáp bị lão hóa.
- Cáp bị động vật cắn.
- Dây bị kéo căng hoặc chèn ép.
- Môi trường nhiệt độ cao.
- Đầu nối bị oxy hóa hoặc xuống cấp.
Cách xử lý
Khi phát hiện dấu hiệu bất thường:
- Không tự ý chạm vào vị trí nghi ngờ có điện.
- Kiểm tra tình trạng dây và đầu nối bởi người có chuyên môn.
- Xác định nguyên nhân phát nhiệt.
- Kiểm tra và xử lý điểm kết nối.
- Thay thế dây hoặc đầu nối nếu bị hư hỏng.
- Kiểm tra lại hệ thống sau khi xử lý.
Đối với hệ thống nhà xưởng, nhà máy có số lượng dây cáp và đầu nối lớn, việc kiểm tra định kỳ giúp phát hiện sớm những vị trí có nguy cơ gây sự cố.
TỦ ĐIỆN, TIẾP ĐỊA VÀ CHỐNG SÉT GẶP VẤN ĐỀ
Tủ điện AC/DC, thiết bị bảo vệ, hệ thống tiếp địa và chống sét có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hệ thống điện mặt trời hoạt động an toàn.
Khi các bộ phận này gặp vấn đề, không chỉ hiệu suất mà cả độ an toàn của hệ thống cũng có thể bị ảnh hưởng.
Dấu hiệu cần kiểm tra
Một số dấu hiệu bất thường gồm:
- CB hoặc MCCB thường xuyên tác động.
- Tủ điện có mùi khét.
- Xuất hiện dấu hiệu cháy xém.
- Đầu cáp bị nóng.
- Thiết bị bảo vệ hoạt động bất thường.
- Dây tiếp địa bị oxy hóa hoặc hư hỏng.
- Thiết bị chống sét có dấu hiệu đã tác động.
- Các điểm kết nối không còn chắc chắn.
Cách khắc phục
Cần thực hiện kiểm tra theo từng nhóm thiết bị:
Đối với tủ điện: kiểm tra vỏ tủ, CB, MCCB, đầu cáp, đầu cos, thanh dẫn và thiết bị bảo vệ.
Đối với tiếp địa: kiểm tra dây dẫn, điểm nối và các liên kết với hệ thống.
Đối với chống sét: kiểm tra thiết bị chống sét lan truyền và tình trạng kết nối với hệ thống tiếp địa.
Các công việc đo kiểm điện, kiểm tra tủ điện hoặc xử lý thiết bị bảo vệ nên được thực hiện bởi kỹ thuật viên có chuyên môn và tuân thủ quy trình an toàn điện.
QUY TRÌNH XỬ LÝ NHANH KHI GẶP SỰ CỐ VỀ HỆ THỐNG ĐIỆN MẶT TRỜI
Khi phát hiện bất thường, doanh nghiệp không nên xử lý theo cảm tính hoặc tự ý tháo lắp thiết bị. Có thể áp dụng quy trình tổng quát sau:
Bước 1: Ghi nhận dấu hiệu bất thường
Xác định hệ thống đang gặp vấn đề gì:
- Sản lượng giảm.
- Inverter báo lỗi.
- Tấm pin có hotspot.
- Dây cáp phát nhiệt.
- Tủ điện có dấu hiệu bất thường.
Bước 2: Kiểm tra dữ liệu giám sát
Xem công suất, sản lượng, cảnh báo và mã lỗi để xác định thời điểm sự cố bắt đầu.
Bước 3: Kiểm tra trực quan
Quan sát tấm pin, inverter, dây cáp, đầu nối và tủ điện để tìm dấu hiệu bất thường.
Bước 4: Khoanh vùng nguyên nhân
Xác định sự cố nằm ở tấm pin, chuỗi pin, inverter hay hệ thống điện liên quan.
Bước 5: Xử lý theo mức độ
Với vấn đề đơn giản như bụi bẩn hoặc vật cản có thể xử lý theo quy trình phù hợp. Đối với sự cố điện hoặc thiết bị hư hỏng, cần kỹ thuật viên chuyên môn thực hiện.
Bước 6: Kiểm tra lại sau xử lý
Theo dõi sản lượng, công suất và cảnh báo để xác nhận hệ thống đã hoạt động ổn định.
NHỮNG LƯU Ý KHI XỬ LÝ SỰ CỐ VỀ HỆ THỐNG ĐIỆN MẶT TRỜI
Không phải sự cố về hệ thống điện mặt trời nào cũng có thể giải quyết bằng cách khởi động lại thiết bị. Một số lỗi nếu xử lý không đúng kỹ thuật có thể làm tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.
Không tự ý tháo inverter
Inverter có thể liên quan đến cả nguồn DC và AC. Việc tháo mở thiết bị cần được thực hiện theo quy trình kỹ thuật.
Không chạm vào dây cáp nghi ngờ có điện
Đặc biệt đối với hệ thống điện mặt trời, tấm pin vẫn có thể tạo ra điện khi có ánh sáng.
Không bỏ qua lỗi lặp lại
Nếu inverter liên tục báo cùng một mã lỗi, cần xác định nguyên nhân thay vì chỉ reset thiết bị.
Không chỉ kiểm tra tấm pin
Sự cố sản lượng có thể bắt nguồn từ inverter, dây cáp, đầu nối, tủ điện hoặc hệ thống giám sát.
Ghi nhận lịch sử sự cố
Việc lưu lại thời điểm, mã lỗi, tình trạng thiết bị và phương án xử lý giúp kỹ thuật viên dễ dàng đánh giá tình trạng hệ thống trong những lần kiểm tra sau.
